ENPÒTANS MEN

“Men nan men

an n lonje men bay sa ki pa genyen

sa ki lwen, sa ki retounen

an n di yo nou kontan

men nan men

konsa nou dwe mache

an nou kenbe men.”

M rale pawòl sa yo nan yon chante gwoup Kata te fè an 1986. Se yon konpozisyon Pierre Leroy ak Marcus Augustin: “Kimbe Main”.

 

Men se yon manm enpòtan nan kò moun. Chaje lòt manm ki enpòtan tou, tankou pye, tèt, je, zòrèy, bouch. Men men se youn nan sa ki pi enpòtan yo.

Se ak men nou pwoteje, transfòme anviwònman nou. Se ak men nou fè travay ki pi senp yo, tankou lave vesèl, penyen tèt, sekle, wouze jan sa fèt lakay.

Men enpòtan, men nesesè.

Gen moun ki konsidere men tankou pouvwa, paske men = pisans, men = fòs, men = vyolans, se selon jan ou sèvi ak men an.

Bay lanmen : se on jès kominikasyon; byen souvan se on jès salitasyon; kèk fwa tou se on jès remèsiman. Franmason gen jan pa yo pou salye; lòt sitwayen gen fason pa yo pou yo sèvi ak men yo pou yo montre yo gen respè pou yon bagay tankou lè y ap salye drapo. Jenn moun jounen jodi envante mannyè pa yo pou salye youn lòt. Pandemi an tou fè n chanje fason tradisyonèl nou bay lanmen. Genyen anpil fòm salitasyon yo fè ak men, sa depan ki epòk, ki kwayans, ki kilti. Zòn Azi, espesyalman peyi Lachin, yo salye ak de men fèmen epi on ti bese tèt, yo pa gen tradisyon fè de men kontre jan zòt fè sa.

Koze men anpil.

Sèten kote, nan kèk sivilizasyon, yo pa bat bravo pou yo manifeste akò yo, yo frape men sou tab, sou biwo (tankou lè y ap bat tanbou ) lè yo dakò.

Frape men sou biwo ak fòs ka vle di ou pa p jwe, ou pa nan rans, ou pa p betize, oubyen ou move. Leve men nan on reyinyon ka vle di ou gen kesyon oubyen yon kòmantè. Leve men anlè ak pwen ou fèmen vle di w ap pwoteste; ou leve men tou pou ou reponn prezan; depoze men sou lestomak an dousè ka vle di mwen avè ou.

Men se senbòl dousè, senbòl fòs. Depi lè teknoloji potko vanse konsa, men t ap travay nan konstwi piramid, bati sitadèl, bati vil, konstwi pon; men fè mèvèy kouwè bèl tablo, bèl desen ak bèl dekorasyon, bèl katedral kouwè Chapèl Sixtin, ann Itali, kouwè Sent Trinite, ann Ayiti.

Nan koze kuizin, koze kwit manje, travay men san parèy nan manniganse pwodwi; men se yon machin, yon moul san parèy. Ak men nou brase pat pou n fè yon bon pitza oubyen yon bon pate kòde. Pa gen masaj ki pi bon pase masaj ak men. Kenbe men bay fòs ak enèji, li bay sansasyon ak elektrisite. Gwo doktè di fanm ansent ki mete men sou vant li fè ti bebe a santi chalè manman l. Gwo koze! Men se fòs, men se tandrès.

Se ak men nou fè jès, se ak men nou bay kou, nou frape, lonje dwèt sou moun, nou touye. Ak men nou di wi, nou di non; nou bat men nou pou nou aplodi; nou lave men nou tankou Pilat lè nou ipokrit. Men tranble lè nou malad, lè nou gen laperèz, lè nou gen feblès.

Nan pla men, ou jwenn 5 dwèt; Zenglen detaye yo nan fason pa l:

lepous = depatman eksteryè

lendèks = depatman enfòmasyon

lemajè = depatman zafè enteryè

lanilè = depatman zafè sosyal

lorikilè = depatman sante piblik.

Nan kilti popilè nou, leve jwenn nou, gen lòt fason nou detaye men nou, dwèt nou sitou lontan lè nou te konn ap jwe. Sa fè m sonje yon ti chante ki te pati konsa:

sa a di manman mwen grangou : se ti dwèt la ki di sa… li piti li pa ka sipòte grangou.

sa a di sa pou m fè pou sa : nòmalman se ta dwèt ki gen bag la: manje l asire lakay li

sa a di an n ale vòlè : se dwèt long siperyè a… se li k vle al vòlè)

sa a di si yo bare nou : nòmalman se dwèt bouwo a, dwèt ki konn denonse a, dwèt ki konn bay kout dwèt la…

sa a di mwen menm m pa ladan : nòmalman se dwèt gwo pous la: dwèt gwo pous toujou apa… yo pa patisipe nan anyen…

M ap envite nou chante, danse avè m, sou kout tanbou JEFF.

Kite yon repons